Nobel Kimya 2015 Yılı Ödüllü Prof. Dr. Aziz SANCAR’ a verildi. (7 Ekim 2015, Oslo - Norway)

2007 Yılı Vehbi Koç Ödülü vesilesiyle yapılan tören sırasında, Prof. Dr. Aziz Sancar'ın (https://tr.wikipedia.org/wiki/Aziz_Sancar) tanıtılması için davetlilere gösterilen  video:

https://www.youtube.com/watch?v=fGzC_XLYS8k


İzmir'de "İzmir Uluslararası Biyotıp ve Genom Enstitüsü" nü kuran Prof. Dr. Mehmet Öztürk'ün, Aziz Sancar hakkında hazırladığı kısa yaşam öyküsü.  

Aziz Sancar 1946 yılında Mardin'in Savur kasabasında doğdu. Çocukluğu sokaklarında top oynadığı Savur'da geçti. "Okumasaydım iyi bir futbolcu olurdum" dediğini hatırlıyorum.  Daha sonra İstanbul'da Tıp okudu ve 1969'da sınıf birincisi olarak mezun oldu. Daha okurken biyokimyaya merak sarmıştı. İki yıllık mecburi hizmetini tamamlayınca burslu olarak A. B. D. John Hopkins Üniversitesi'ne gitti ve biyokimya bilimiyle tanıştı. Bursu bitince bir yıl sonra dönmek zorunda kaldı, Türkiye'de 2 yıl daha hekimlik mesleğini icra etti. Ama artık damarlarına bilim ateşi yayılmıştı.

1974 yılında ABD'ye tekrar gitti. Oradaki ilk yıllarında, imkânsızlıktan teknisyen kadrosunda çalışarak kendi yolunu çizmeye başladı.  Çok erken elde ettiği başarılar sayesinde, genç bir bilimci olarak kabul gördü. Bilimsel kariyerinde hızla tırmanarak "DNA onarımı" alanında kendisini Nobel'e ulaştıracak olan yolda kararlı olarak ilerlemeye başladı. Kırk yıllık bir ABD macerasında,  sadece "DNA onarımı" konusunda değil, belki kendisini başka önemli ödüllere götürecek olan "biyolojik saat" konusunda da Dünya’ nın en iyilerinden birisi olmayı başarabildi.

Aziz Sancar, 2015 Nobel ödülünü DNA onarım mekanizmalarından birisi olan "Nükelotid Koparmalı Onarım" ın mekanizmalarını çözdüğü çalışmalarının karşılığı olarak aldı. Onlarca farklı enzim ve proteinin yer aldığı bu onarım mekanizması doğru çalışmadığı zaman, insanlarda "Xeroderma Pigmentosum" adlı genetik hastalık ortaya çıkar.

Akraba evliliklerinden doğan çocuklarda görülen bu hastalık Türkiye'de sıkça görülür. Aziz Sancar, muhtemelen, Türkiye'de hekimlik mesleğini icra ederken bu tür çok hasta görmüştü. Güneşe, daha doğrusu UV ışınlarına hassas olan bu hastalarda deride derin lezyonlar, zaman içinde ise kanserler ortaya çıkar. Aziz Sancar işte bu hastalıktan yola çıkarak, her canlı için en kritik şifrelerin saklandığı DNA molekülünün nasıl bozulmadan varlığını sürdürebildiğine en önemli yanıtı bulan kişilerden birisidir. Nobel Ödülünü paylaştığı Tomas Lindahl ve Paul Modrich ise, DNA onarımında yer alan diğer 2 önemli mekanizmayı, sırasıyla "baz koparmalı onarım" ve "yanlış eşleşmenin onarımı" mekanizmalarını bulan kişilerdir.

Aziz Sancar, bilim için gittiği ve  "beni evlat edinen ülke" olarak tanımladığı ABD'de,  "doğal vatanım" dediği Türkiye'yi düşünerek, doğduğu toprakları unutmadan, aradaki bağları hiç koparmadan yaşadı. Bu toprakların ürünü olan bir müthiş beyin, meyvelerini ona bilimsel çalışma iklimini sunan ülkede, ABD'de verebildi. Keşke Türkiye aynı ortamı Aziz Sancar gibi beyinlere sağlayabilmiş olsaydı. Sanıyorum ki, bu "Aziz Hoca" yı en çok yaralayan konulardan birisidir. Bu yarasını bir nebze onarabilmek için, ABD'deki laboratuvarını birçok genç Türk bilimciye açtı. Bununla yetinmedi, 2007 yılında aldığı Koç Vakfı Ödülü ile kişisel birikimlerini bir araya getirerek, North Carolina'da "Türk Evi" ni kurdu. Bu evde Türkiye'den gelen öğrencilere barınma imkânı sağladı. Bunu, hayatında en çok gurur duyduğu başarılarından birisi olarak anlatır.

1995 yılından beri tanıdığım Aziz Sancar elinden geldiğince Türk bilimine katkı sağlamaya çalıştı. Bu bağlamda, kendisinden Türkiye için ne zaman bir şey istense seve seve bunu yaptı. En son olarak, Aziz Sancar'dan kurucusu olduğum "İzmir Uluslararası Biyotıp ve Genom Enstitüsü" nün bilimsel danışma kurulundan yer almasını istedim. Kabul etti ve 9 Eylül 2015'de yaptığımız Enstitü açılış etkinliklerine katıldı. Enstitünün geleceği konusunda en önem verdiği konu bu merkezde temel bilim araştırmalarının yeriydi. Enstitü'nün sadece temel araştırmalar yapan bir merkez olması beklentisi içindeydi. "Aziz Hoca" ya Türkiye'deki bilim ve teknoloji politikalarını anlattım. Hükümetin bize temel araştırmalar için değil de, ekonomik fayda beklentisi ile uygulamalı araştırmalar için daha kolay ve daha çok imkân sağladığını söyledim. Temel araştırmanın da merkezde önemli bir ayak olacağını, ama bunu biraz "merdiven altı" usulü ile gerçekleştirebileceğimizi belirttim. Üzüldüğünü bakışlarından hissedebiliyordum. Çünkü ben de, temel araştırmaya dayanmayan çalışmaların ülkenin geleceğini değiştirecek güçte olmadığını düşünüyorum. Artık Nobel Ödüllü bir bilim adamına sahip olan Türkiye, umarım ülkenin bilim ve teknoloji politikalarını belirlerken bu büyük insanın sözlerine kulak asar, tavsiyelerini dikkate alır.

Ama gün, gelecek için hayıflanma değil, kutlama günüdür. Atatürk'ün hayal ettiği Modern Türkiye'nin en büyük eserlerinden birisi olan Aziz Sancar'la gurur duymanın, onun başarısını ve sevincini milletçe paylaşmanın günüdür. Şuna bütün kalbimle inanıyorum ki, Türk insanı bağrından çıkan bu muhteşem esere, Aziz Sancar'a sahip çıkacaktır. Onun açtığı yoldan, binlerce Türk genci bilim için, Nobel için, insanlığa akıl yoluyla hizmet etmek için yürüyeceklerdir. İnsanlığa ve ülkemize hayırlı olsun.

--------------------------------------------------------------------------------------------

Nobel Kimya 2015 Yılı Ödüllü Prof. Dr. Aziz SANCAR’ ın Ödül alması ile ilgili çeşitli kaynaklardan taranmış ve bir araya getirilmiş videoları bulabilirsiniz. (Bekir Metin-Fe-Ni Madencilik-Ankara-12 Ekim 2015)

Announcement of the Nobel Prize in Chemistry 2015 (07 October 2015) – Nobel Prize web site

http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/2015/sancar-interview.html

The Nobel Prize in Chemistry 2015 was awarded jointly to Tomas Lindahl, Paul Modrich and Aziz Sancar "for mechanistic studies of DNA repair".

https://www.youtube.com/watch?v=eQlNx1Q38DY

Carolina's Dr. Aziz Sancar Wins 2015 Nobel Prize in Chemistry (The University of North Carolina, 7 October 2015)

https://www.youtube.com/watch?v=-n4_5_KC42o

Nobel Ödüllü Aziz SANCAR Anadolu Ajansına Konuştu (7 Ekim 2015)

https://www.youtube.com/watch?v=HXcQCGogOb4

Aziz SANCAR Nobel Ödülü Aldı (A.A.-7 Ekim 2015)

https://www.youtube.com/watch?v=m5rMc_FLINo

Nobel Ödüllü Aziz Sancar: "Bu Ödülü Türk Milletine Adıyorum" (İ H A – 8 Ekim 2015)

https://www.youtube.com/watch?v=kJPbCbHp_jY

Sol'da Atatürk Sağ'da Fatih Sultan Mehmet Han Aziz Sancar: Türk’üm Derseniz Kim Olduğunuzu Bilirler (İ H A - 9 Ekim 2015)

https://www.youtube.com/watch?v=0Qv8d8luZuE

Nobel Ödülü Sahibi Aziz Sancar CNN Türk'e konuştu (7 Ekim 2015)

2015 Nobel Kimya ödülünü Türk bilim insanı Prof. Dr. Aziz Sancar, Tomas Lindahl ve Paul Modrich aldı. https://www.youtube.com/watch?v=yU9TOdi3TPk

Nobel Ödülünü Alan Aziz Sancar Kimdir? - Who is Nobel Prize winner Aziz Sancar? (Renkli TV – 7 Ekim 2015) https://www.youtube.com/watch?v=EYF1Tzk7YTU
12.10.2015